Rynek w Bochni

Rynek w Bochni to miejsce, gdzie historia solnego bogactwa spotyka się ze współczesnym życiem miasta. Kwadratowy plac otoczony kamienicami z XIX wieku, z pomnikiem Kazimierza Wielkiego pośrodku i nowoczesną fontanną, która wieczorami zamienia się w spektakl światła i wody. Brzmi jak standardowy małomiasteczkowy rynek? Niekoniecznie.

To właśnie tutaj, pod stopami przechodniów, przez wieki działały szyby górnicze wydobywające sól. Trzy szyby – Wielki, Wojewodzia Góra i Targ – biły w sam środek placu między XIV a XVII wiekiem. Dziś po nich nie ma już śladu, ale bryły soli zatopione w żywicy i podświetlone nocą przypominają, że Bochnia zawdzięcza solnemu biznesowi praktycznie wszystko.

Historia Rynku w Bochni – od targów solą po cesarskie wizyty

Obecny Rynek powstał około 1370 roku, za czasów Kazimierza Wielkiego, na wschód od pierwotnego placu lokacyjnego z 1253 roku. Ciekawe, że przez jakiś czas Bochnia miała dwa rynki – stary, zwany Górnym, i nowy, określany jako Dolny. Nowy pełnił początkowo funkcje pomocnicze, ale już w XVI wieku to on przejął rolę głównego placu miasta. Stary rynek? Podzielono go na działki i zabudowano.

Przez stulecia Rynek był przede wszystkim miejscem handlu. Mięso, pieczywo, nabiał, jarzyny – ale też sól i śledzie. W 1405 roku król Władysław Jagiełło zezwolił rzeźnikom na budowę jatek miejskich właśnie tutaj. Handel solą zakończył się dopiero w 1772 roku, kiedy Austriacy przejęli miasto i zakazali sprzedaży białego złota na placu.

W połowie XIX wieku, gdy nadeszła era pocztówek, to właśnie Rynek najczęściej przedstawiano na widokówkach jako wizytówkę Bochni. Władze miejskie zaczęły dbać o reprezentacyjny charakter placu – zabroniono wywieszania bielizny z okien, karmienia koni, a nawet wyrzucania śmieci na ulice.

15 czerwca 1855 roku na bocheńskim Rynku gościł cesarz Franciszek Józef I. Od tamtej pory plac coraz częściej służył uroczystościom miejskim, a nie codziennemu targowisku.

Co zobaczyć na Rynku – architektura i współczesne atrakcje

Rynek ma regularny, kwadratowy kształt, u zbiegu ośmiu ulic. Otaczają go kamienice, z których osiem wpisano do rejestru zabytków. Nie są to może najwspanialsze pałace, ale każda ma swoją historię i detale architektoniczne – od klasycyzmu po secesję.

Najładniejszym budynkiem jest dawny klasztor dominikanów, którego najstarsze fragmenty pochodzą z XVI wieku. Dziś mieści się tam Muzeum im. Stanisława Fischera z działami historycznym, archeologicznym, etnograficznym i artystycznym. Wśród kamienic wyróżnia się też Dom Bochniaków.

W centrum placu stoi pomnik Kazimierza Wielkiego – monumentalna kolumna zaprojektowana przez Walerego Gadomskiego, wzniesiona w 1871 roku z inicjatywy Jana Matejki. To hołd dla króla, który rozwinął bocheńskie solne kopalnictwo i przyczynił się do bogactwa miasta.

Fontanna multimedialna – wieczorny spektakl w centrum miasta

Po niedawnej rewitalizacji Rynek zyskał nowoczesną fontannę multimedialną, która stała się jedną z głównych atrakcji. Wieczorami, od maja do września, odbywają się tu pokazy światła, wody i muzyki. O godzinie 21:00 plac zapełnia się widzami, a w weekendy organizowane są dodatkowe spektakle o 22:00. Wstęp jest bezpłatny.

Obok fontanny znajduje się ekspozycja brył soli zatopionych w żywicy – nawiązanie do górniczej przeszłości miasta. Nocą, podświetlone, tworzą klimatyczny akcent, który przypomina, że Bochnia bez soli po prostu by nie istniała.

Dla kogo jest Rynek w Bochni?

Rynek to miejsce dla każdego, kto interesuje się historią małopolskich miast i chce zobaczyć, jak solne bogactwo kształtowało miejską przestrzeń. Rodziny z dziećmi docenią wieczorne pokazy fontanny – to darmowa rozrywka, która działa na wyobraźnię. Miłośnicy architektury znajdą tu ciekawe kamienice i zabytkowy układ urbanistyczny, a osoby planujące zwiedzanie Kopalni Soli mogą zacząć właśnie od Rynku, by poczuć klimat miasta.

Warto poświęcić przynajmniej godzinę na spacer wokół placu, zajrzenie do muzeum i obejrzenie okolicznych uliczek. Jeśli trafisz wieczorem w sezonie letnim, dolicz jeszcze czas na pokaz fontanny.

Między XIV a XVII wiekiem na Rynku działały trzy szyby górnicze. Szyb Wielki, położony w północno-wschodnim narożniku, powstał w pierwszej połowie XIV wieku, ale w połowie XVI wieku był już zaciśnięty przez górotwór. Szyb Wojewodzia Góra zbudował prawdopodobnie wojewoda krakowski Spytko z Melsztyna w latach 1320-1331.

Praktyczne informacje – jak dojechać, gdzie zaparkować

Rynek znajduje się w samym centrum Bochni, więc łatwo go znaleźć. Z Krakowa można dojechać komunikacją miejską – autobusy i pociągi kursują regularnie. Dla zmotoryzowanych najbliższy parking znajduje się przy ulicy Solnej, około 200 metrów od placu.

Parking przy ul. Solnej: płatny w dni robocze od 8:00 do 18:00, w soboty od 8:00 do 14:00. Pierwsza godzina jest bezpłatna, co ułatwia krótkie wizyty.

Punkt Informacji Turystycznej mieści się przy ul. Solnej 2. Czynny od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00-17:00, w weekendy 10:00-14:00. Można tam zdobyć mapy, materiały o atrakcjach i aktualne informacje o wydarzeniach w mieście.

Pokazy fontanny multimedialnej: codziennie w sezonie letnim (maj-wrzesień) o godzinie 21:00, w weekendy dodatkowy pokaz o 22:00. Wstęp bezpłatny.

Rynek jako punkt startowy do zwiedzania Bochni

Z Rynku łatwo dotrzeć do innych atrakcji miasta. Niedaleko stoi gotycka Bazylika św. Mikołaja z barokowym wnętrzem i drewnianą dzwonnicą, wpisaną na Szlak Architektury Drewnianej. Fragmenty Zamku Żupnego – dawnej siedziby zarządców kopalni soli – też znajdują się w okolicy. Szyb Sutoris, najstarszy szyb kopalni otoczony legendą o ubogim szewcu, to kolejny punkt na mapie.

Dla osób zainteresowanych historią żydowską warto wybrać się na wzgórze Krzęczków, gdzie znajduje się stary cmentarz żydowski z prawie siedmiuset nagrobkami. Droga prowadzi stromo pod górę, ale nagradza najładniejszym widokiem na Bochnię.

Rynek to też dobra baza wypadowa do Kopalni Soli – głównej atrakcji Bochni, wpisanej na listę UNESCO. Jeśli planujesz zwiedzanie podziemnych tras, warto zacząć od spaceru po centrum, żeby lepiej zrozumieć, jak sól kształtowała to miasto przez setki lat.