Kopalnia Soli Bochnia

Kopalnia Soli w Bochni to najstarsza kopalnia soli kamiennej w Polsce, która przez niemal 800 lat wydobywała białe złoto dla polskich władców. Dziś, po zakończeniu eksploatacji w 1990 roku, podziemne miasto korytarzy i komór zaprasza zwiedzających na niezwykłą podróż w głąb ziemi – tam, gdzie historia zapisana jest w solnych ścianach.

Nie ma tu przepychu Wieliczki z jej słynnymi rzeźbami. Bochnia stawia na autentyzm i surowość, która lepiej oddaje prawdziwe oblicze górniczej pracy.

Najstarsza kopalnia soli w Polsce z wpisem UNESCO

Złoża soli odkryto w Bochni w 1248 roku, a już trzy lata później ruszyło regularne wydobycie. To było odkrycie, które zmieniło losy całego regionu – wcześniej sól pozyskiwano przez odparowywanie solanki, co było mało wydajne i kosztowne. Gdy uruchomiono kopalnię, Bochnia stała się jednym z najważniejszych ośrodków gospodarczych średniowiecznej Małopolski. Sól stanowiła jedną trzecią dochodów państwa polskiego, a król Kazimierz Wielki dzięki tym pieniądzom mógł budować murowane zamki i miasta.

Przez wieki kopalnia przechodziła różne koleje losu. Rozkwit w XV i XVI wieku, zastój podczas potopu szwedzkiego, modernizacja pod zaborem austriackim. Przez cały ten czas górnicy drążyli kolejne korytarze i komory, tworząc podziemny labirynt rozciągający się na około 60 kilometrów. Ostatni wagonik z solą wyjechał na powierzchnię w 1990 roku, ale kopalnia nie umarła – zyskała drugie życie jako atrakcja turystyczna i uzdrowisko.

W 2013 roku Kopalnia Soli Bochnia trafiła na listę światowego dziedzictwa UNESCO, dołączając do Wieliczki. To wyróżnienie potwierdza wyjątkową wartość tego miejsca dla historii górnictwa europejskiego.

Szyb Sutoris, którym dziś schodzą turyści, to najstarszy wciąż funkcjonujący szyb solny w Polsce. Powstał w połowie XIII wieku i od tego czasu nieprzerwanie służy kopalni.

Co zobaczysz podczas zwiedzania kopalni

Wizyta w kopalni to prawdziwa wyprawa. Nie ma tu wygodnej windy – do podziemi schodzi się schodami przez szyb Sutoris albo zjeżdża windą roboczą przez szyb Campi, co samo w sobie robi wrażenie. Ponad 200 metrów w dół, w ciemność i chłód utrzymujący się przez cały rok na poziomie około 14-16 stopni.

Trasa turystyczna wiedzie przez komory wykute na różnych poziomach kopalni. Najmłodsze mają kilkadziesiąt lat, najstarsze pamiętają czasy średniowiecza. Ściany pokryte są solnymi naroślami, a miejscami widać wyraźnie warstwy geologiczne – białe, szare, brązowe smugi soli przeplatające się z iłami.

Jedną z największych atrakcji jest przejazd podziemną kolejką górniczą o uroczej nazwie Kuba. To nie stylizacja dla turystów – prawdziwy pociąg, którym kiedyś jeździli górnicy. Kolejka mknie wąskimi korytarzami, a w pewnym momencie przejeżdża przez kaplicę św. Kingi. Tak, dobrze przeczytałeś – to jedyny kościół na świecie, przez którego środek przebiega linia kolejowa, i to 201 metrów pod ziemią.

Kaplica św. Kingi i podziemne sakralne przestrzenie

Kaplica św. Kingi to najpiękniejsze miejsce w całej kopalni. Wykuta w soli komora o nieregularnym kształcie, rozciągająca się na 21 na 31 metrów, z wysokością sięgającą 5-6 metrów. Powstała w 1747 roku z inicjatywy pobożnych górników, którzy w trudnych warunkach pracy szukali duchowego wsparcia.

W kaplicy znajduje się główny ołtarz poświęcony św. Kindze z XIX-wiecznym obrazem przedstawiającym legendę o cudownym pierścieniu. Według podania węgierska księżniczka Kinga, wychodząc za mąż za polskiego księcia Bolesława Wstydliwego, wrzuciła swój pierścień zaręczynowy do węgierskiej kopalni soli. Gdy przybyła do Polski i kazała kopać studnię w Bochni, w pierwszej bryle wydobytej soli znaleziono ten sam pierścień. To miał być znak, że Bóg błogosławi tym ziemiom darem soli.

Nad kaplicą wisi żyrandol z kryształów soli, a całoroczna szopka bożonarodzeniowa otoczona jest białym puchem solnych wykwitów. Przed głównym ołtarzem stoi solny stół ofiarny, który był świadkiem kanonizacji św. Kingi przez Jana Pawła II w 1999 roku w Starym Sączu – później przeniesiono go do bocheńskiej kopalni.

W kopalni znajdowało się kiedyś kilkanaście kaplic. Większość nie przetrwała próby czasu, ale kaplica św. Kingi zachowała się w doskonałym stanie dzięki systemowi drewnianych podpór i solnych filarów chroniących wyrobiska.

Przeprawa łodzią przez zalaną komorę

Jedną z najbardziej niezwykłych atrakcji jest przeprawa drewnianą łodzią przez zalaną solanką komorę. To 120-metrowa trasa przez podziemne jezioro, podczas której flisakopalni opowiadają ciekawe historie o górniczej pracy i legendach związanych z kopalnią. Solanka ma charakterystyczną gęstość i kolor – zupełnie inne wrażenia niż zwykła przejażdżka łódką.

To jedyna tego typu atrakcja w europejskich kopalniach soli dostępna dla turystów. Przeprawa dostępna jest w ramach rozszerzonej trasy turystycznej dla osób od 3. roku życia.

Komora Ważyn i podziemne życie kopalni

Największą komorą w kopalni jest ogromny Ważyn. To tutaj znajduje się podziemna restauracja z bufetem, mini plac zabaw dla dzieci i nawet boisko do gry w piłkę. W komorze organizowane są różne wydarzenia – od sylwestrowych zabaw po koncerty i imprezy firmowe. Można tu też spędzić noc w ramach programu noclegów pod ziemią, co jest niezwykłym przeżyciem, szczególnie dla dzieci.

Nocne pobyty w kopalni mają nie tylko charakter rekreacyjny. Mikroklimat podziemi – stała temperatura, wilgotność i wysokie stężenie jonów ujemnych – działa korzystnie na układ oddechowy. Kopalnia funkcjonuje również jako uzdrowisko oferujące zabiegi lecznicze.

Kiedyś w komorze Ważyn działała również 140-metrowa zjeżdżalnia, która pozwalała szybko przemieścić się między poziomami kopalni. Atrakcja została czasowo wycofana z użytku, ale planowany jest jej remont i ponowne udostępnienie.

Multimedialna podróż przez historię

Bochnia postawiła na nowoczesne technologie, by uczynić zwiedzanie bardziej przystępnym i interesującym. W różnych punktach trasy czekają multimedialne prezentacje z efektami dźwiękowymi i świetlnymi. Spotykamy duchy mnichów cystersów, króla Kazimierza Wielkiego, genueńskich kupców – postaci, które opowiadają o historii kopalni w przystępny, czasem zabawny sposób.

To rozwiązanie sprawdza się szczególnie w przypadku wycieczek z dziećmi, które dzięki tym atrakcjom nie nudzą się podczas kilkugodzinnego zwiedzania. Dla dorosłych dostępne są również bardziej szczegółowe opisy i informacje o technikach górniczych, geologii złoża czy organizacji pracy w kopalni na przestrzeni wieków.

Bocheńska kopalnia sięga na głębokość ponad 350 metrów i ma aż 20 poziomów. Trasy turystyczne udostępnione są na poziomach August i Sienkiewicz, na głębokości od około 70 do 250 metrów.

Praktyczne informacje – ceny, godziny otwarcia, dojazd

Kopalnia Soli w Bochni znajduje się przy ulicy Campi 15. Główne wejście dla turystów prowadzi przez szyb Campi, gdzie znajdują się kasy biletowe i punkt informacyjny.

Godziny otwarcia: Kopalnia jest czynna codziennie. Zjazdy z przewodnikiem odbywają się o pełnych i połówkowych godzinach, ale dokładny rozkład zależy od wybranej trasy. Najlepiej sprawdzić aktualne godziny na stronie internetowej kopalni przed wizytą.

Czas zwiedzania: Podstawowa trasa turystyczna z ekspozycją multimedialną trwa około 3-3,5 godziny. W tym czasie przemierza się blisko 3 kilometry podziemnych korytarzy i komór. Trasa z przeprawą łodzią wydłuża się o dodatkowe 20-30 minut. Najnowsza trasa „Solny Świadek” prowadzi przez mniej dostępne, bardziej autentyczne części kopalni.

Ceny biletów: Bilety można kupić w kasach na miejscu, przez stronę internetową kopalni lub telefonicznie w Biurze Obsługi Turystycznej (tel. 14 692 67 52). Ceny różnią się w zależności od wybranej trasy i rodzaju biletu (normalny, ulgowy). Grupy zorganizowane muszą dokonać wcześniejszej rezerwacji.

Jak dojechać: Bochnia leży około 40 kilometrów na wschód od Krakowa. Dojazd samochodem zajmuje około 40-50 minut trasą przez Wieliczkę. Można też skorzystać z pociągu – Bochnia ma dobre połączenie kolejowe z Krakowem, a z dworca do kopalni jest około 15 minut spacerem lub krótka przejażdżka autobusem miejskim.

Co zabrać ze sobą: Pod ziemią panuje stała temperatura około 14-16 stopni Celsjusza przy wysokiej wilgotności, więc warto zabrać cieplejszą bluzę lub kurtkę, nawet w środku lata. Obuwie powinno być wygodne i zamknięte – czeka sporo chodzenia po nierównych powierzchniach. Kaski i lampy górnicze otrzymuje się na miejscu przed zjazdem.

Dla kogo: Kopalnia jest dostępna dla wszystkich bez ograniczeń wiekowych na trasie podstawowej. Trasa z przeprawą łodzią dostępna jest od 3. roku życia. Warto pamiętać, że to kilkugodzinne zwiedzanie z dużą ilością chodzenia, więc małe dzieci mogą się zmęczyć. Z drugiej strony multimedialne atrakcje i przejażdżki pociągiem sprawiają, że nawet przedszkolaki dobrze się bawią.

Kopalnia jest świetnym miejscem dla rodzin z dziećmi, grup szkolnych (obiekt jest rekomendowany w programie Ministerstwa Edukacji „Poznaj Polskę”), miłośników historii i techniki górniczej, a także osób szukających alternatywy dla bardziej komercyjnej Wieliczki. Autentyczny charakter bocheńskich wyrobisk i surowy urok solnych komór to coś, czego nie da się zobaczyć nigdzie indziej.