Źródło na Murowiance

Na wschodnich obrzeżach Bochni, przy ulicy Brzeźnickiej, wypływa ze zbocza krystalicznie czyste źródło, które od wieków przyciąga mieszkańców i pielgrzymów. To właśnie tutaj, przy Źródle na Murowiance, stoi niewielka zabytkowa kaplica Matki Bożej Anielskiej, a samo miejsce otoczone jest legendami sięgającymi średniowiecza. Dla jednych to punkt na trasie spaceru, dla innych – cel pielgrzymki, a jeszcze inni przychodzą tu po prostu napić się wody ze źródła, któremu przez stulecia przypisywano cudowne właściwości.

Historia miejsca owianego legendą

Sama nazwa „Murowianka” budzi ciekawość. Według miejscowych podań w dawnych czasach miał tu stać murowany kościół, zniszczony podobno przez Szwedów w 1702 roku. Lud zaczął nazywać rozwalone mury „Murowianką” i nazwa przylgnęła zarówno do miejsca, jak i do potoku, który bierze początek właśnie z tego źródła. Istnieje też inna teoria – że nazwa pochodzi od zniekształconego słowa „Morowianka”, czyli miejsce gdzie znajdował się cmentarz epidemiczny, na którym chowano ofiary „morowego powietrza”.

Niezależnie od prawdziwego pochodzenia nazwy, źródło od wieków było otoczone szczególną czcią. Według jednego z podań, przy tym właśnie źródle odpoczywał święty Stanisław Szczepanowski w drodze do Brzeźnicy na poświęcenie tamtejszego kościoła. Inna legenda głosi, że tędy przejeżdżała święta Kunegunda w drodze z Węgier do Polski, a później udając się na stały pobyt do Starego Sącza.

Woda ze źródła na Murowiance przez wieki uchodziła za leczniczą. Ludzie przychodzili tu z różnych stron, modlili się przy źródle i zabierali wodę na rozmaite dolegliwości. Wielu twierdziło, że doznało tu pomocy.

Kaplica Matki Bożej Anielskiej – miniaturowy kościół

Obecna kaplica powstała w połowie XIX wieku, choć jej historia jest fascynująca. Wszystko zaczęło się od rodziny Łosików, która od pokoleń miała szczególne przywiązanie do tego miejsca. Około 1830 roku dziadek Michała Łosika miał przy źródle przedziwne widzenie, o którym opowiadał domownikom. Matka Michała mówiła swoim czterem synom: „Proście pana Jezusa i Matki Boskiej, abyście mogły doczekać tego czasu gdy w Murowiance stanie kaplica”.

Sen się spełnił. Stanisław Czyż przekazał Łosikowi barokową figurę Matki Boskiej Anielskiej, która wcześniej wędrowała z kościoła bernardynów bocheńskich przez Krzyżanowice. Dla tej figury wybudowano kaplicę, którą powiększono w 1892 roku – wtedy nabrała charakteru miniaturowego kościoła z prezbiterium.

Budowla w stylu późnoklasycystycznym, zbudowana z kamienia i cegły, zwraca uwagę baniastą wieżyczką z latarnią i ostrosłupowym daszkiem. Elewacja frontowa z pilastrami i półkoliście zamkniętym portalem wygląda imponująco jak na niewielkie rozmiary świątyni. Wnętrze zdobią polichromie autorstwa Jana Lubrańskiego z 1892 roku oraz trzy ołtarze – główny ludowo-barokowy i dwa boczne ludowo-klasycystyczne.

Centrum kultu maryjnego w Bochni

Od prawie 150 lat w pierwszą niedzielę sierpnia przybywają tu pielgrzymi na odpust ku czci Matki Bożej Anielskiej. Figura słynąca z wielu łask przez lata przyciągała rzesze wiernych. Choć oryginał został przeniesiony do kościoła świętego Jana w Bochni ze względów bezpieczeństwa, w kaplicy znajduje się jej wierna kopia.

Od maja do października odprawia się tu msze święte raz w tygodniu, a także nabożeństwa majowe i modlitwy różańcowe w październiku. To wciąż żywe miejsce kultu, nie tylko zabytek.

W okolicy kaplicy przy źródełku odbywa się co roku Misterium Męki Pańskiej. Młodzież z parafii świętego Jana Nepomucena odgrywa w tej scenerii wydarzenia z Golgoty, a w role rzymskich żołnierzy wcielają się członkowie Stowarzyszenia „Rędziny” z Przecławia.

Źródło – serce Murowianki

Samo źródło, które daje początek potokowi Murowianka – prawemu dopływowi Babicy – wypływa tuż obok kaplicy. Woda jest krystalicznie czysta i obficie wytryskuje ze zbocza. To właśnie ono, nie kaplica, było tu pierwsze i stanowiło przez wieki magnes przyciągający ludzi.

Wokół źródła i kaplicy rozciąga się spokojna okolica, która zachowała swój klimat mimo rozbudowy miasta. Miejsce to ma w sobie coś z dawnej Polski – połączenie natury, pobożności ludowej i prostoty, które dziś trudno znaleźć.

Murowianka jako teren geologiczny

Nie każdy wie, że okolice Murowianki to także ciekawe stanowisko geologiczne. W tym rejonie znajdowała się dawna cegielnia, a teren słynie z występowania odsłonięć gipsu. Dla miłośników minerałów to dodatkowa atrakcja – choć obecnie miejsce zanika z powodu budowy osiedla mieszkaniowego.

Gips włóknisty i konkrecyjny z Murowianki był przez lata poszukiwany przez kolekcjonerów. Stanowisko geologiczne przypomina, że Bochnia to nie tylko sól – to region o bogatej historii górniczej w wielu aspektach.

Dla kogo to miejsce i jak je zwiedzić

Źródło na Murowiance to propozycja dla tych, którzy szukają spokoju i autentyczności. Nie jest to spektakularna atrakcja turystyczna z bileterią i przewodnikami – to raczej miejsce do zatrzymania się, chwili zadumy, może modlitwy.

Dobrze sprawdzi się jako punkt na trasie spaceru po Bochni. Rodziny z dziećmi mogą połączyć wizytę ze zwiedzaniem pobliskiej Kopalni Soli, a osoby zainteresowane sztuką sakralną docenią architekturę kaplicy i jej wyposażenie. Miłośnicy historii lokalnej znajdą tu ślady dawnych legend i kultu, który przetrwał do dziś.

Warto przyjść tu w czasie odpustu w pierwszą niedzielę sierpnia albo podczas Misterium Męki Pańskiej organizowanego przed Wielkanocą. Wtedy miejsce ożywa i można poczuć, jak ważne jest dla lokalnej społeczności.

Informacje praktyczne – dojazd i zwiedzanie

Dojazd: Kaplica i źródło znajdują się przy ulicy Brzeźnickiej na wschodnich obrzeżach Bochni. Z centrum miasta można dojść pieszo w około 20-25 minut. Samochodem najłatwiej dojechać ul. Brzeźnicką – w okolicy można zaparkować przy drodze. Najbliższy większy punkt orientacyjny to osiedle na Murowiance.

Zwiedzanie: Kaplica jest dostępna bezpłatnie. Warto pamiętać, że to miejsce kultu religijnego, więc należy zachować odpowiedni szacunek. Źródło znajduje się tuż obok świątyni i można do niego swobodnie podejść.

Czas wizyty: Samo obejrzenie kaplicy i źródła zajmie 15-30 minut. Jeśli ktoś chce pospacerować po okolicy i odpocząć w tym miejscu, warto zarezerwować godzinę.

Najlepszy czas na wizytę: Miejsce jest dostępne przez cały rok, ale najpiękniej prezentuje się od wiosny do jesieni. Szczególnie ciekawie w pierwszą niedzielę sierpnia podczas odpustu oraz przed Wielkanocą, gdy odbywa się Misterium Męki Pańskiej.

Co zabrać: Wygodne buty do spaceru, aparat fotograficzny. Niektórzy zabierają ze sobą butelki, żeby nabrać wody ze źródła – choć nie ma oficjalnego potwierdzenia jej właściwości leczniczych, tradycja picia tej wody przetrwała wieki.

Połączenie z innymi atrakcjami: Wizytę na Murowiance warto połączyć ze zwiedzaniem Kopalni Soli w Bochni (bilety normalne około 90-100 zł, ulgowe 70-80 zł), która znajduje się w centrum miasta. Można też odwiedzić bocheński rynek z gotycką farą założoną przez świętą Kunegundę w 1253 roku.