Muzeum Motyli Arthropoda

W centrum Bochni, przy Plantach Salinarnych, mieści się prywatne muzeum, które gromadzi największą stałą kolekcję motyli w Polsce. Ponad 6 tysięcy okazów z każdego zakątka świata – od tropikalnych morfidów po polskie rusałki – czeka w dwóch salach wystawowych. To efekt czterdziestoletniej pasji Jacka Kobieli, artysty plastyka i konserwatora dzieł sztuki, który część zbiorów złowił osobiście podczas wypraw po Europie, Afryce i obu Amerykach.

Muzeum powstało w 2009 roku, choć najstarsze okazy pochodzą jeszcze z lat 70. XX wieku. Dziś placówką zarządza Filip Kobiela – syn założyciela i trzecie pokolenie kolekcjonerów w rodzinie. Jego pradziadek, profesor Stanisław Fischer, założył w Bochni muzeum przyrodnicze już w 1959 roku, więc można powiedzieć, że entomologia to tutaj sprawa rodzinna.

Co zobaczysz w Muzeum Arthropoda w Bochni

Ekspozycja rozciąga się na dwóch kondygnacjach. Motyle ułożone są systematycznie według klasyfikacji Linneusza – podzielone na rodziny i rodzaje, zgrupowane według kontynentów. Z Azji i Orientu pochodzi blisko 1600 okazów, podobna liczba reprezentuje Amerykę Środkową i Południową. Z Australii i Oceanii trafiło tu 735 motyli, z Afryki Środkowej 718, a z Ameryki Północnej i Europy 425 sztuk.

Nie wszystkie okazy to łupy z wypraw Jacka Kobieli. Istotną część stanowi kompletny zbiór polskich motyli dziennych – dar od Edwarda Palika, wieloletniego kustosza zbiorów entomologicznych Polskiej Akademii Nauk. W kolekcji znajdziesz też okazy od innych polskich entomologów: Jerzego Turzańskiego, Henryka Sudołowicza czy Stanisława Gruszki.

Nazwa „Arthropoda” to nie przypadek – oznacza stawonogi, czyli zwierzęta, których człony połączone są stawami. Dlatego oprócz motyli dziennych i nocnych zobaczysz tu chrząszcze z Polski i ze świata, modliszki, straszyki (patyczaki), pluskwiaki, cykady, skorpiony, pająki, a nawet trylobity mające ponad 250 milionów lat. Stawonogi stanowią trzy czwarte wszystkich gatunków zwierząt na Ziemi, więc jest w czym przebierać.

W Polsce żyje motyl, który wyglądem i zachowaniem przypomina kolibra – zwisa przy kwiatach i wypija nektar, a rozmiar ma podobny. Wiele osób widząc go po raz pierwszy myśli, że to właśnie miniaturowy ptak. Okaz tego gatunku możesz zobaczyć w bocheńskim muzeum.

Dlaczego warto odwiedzić muzeum motyli w Bochni

To jedno z niewielu miejsc w Polsce, gdzie w jednym miejscu zobaczysz motyle z całego globu. Okazy mienią się niezwykłymi kolorami – od intensywnej błękitnej morfidy, przez zieloną pazię rajską z Papui Nowej Gwinei, po pomarańczowe ćmy z Birmy. Budynek od zewnątrz zdradza przyrodniczy charakter – zdobi go mural przedstawiający trzy różnokolorowe gatunki motyli.

Do dyspozycji zwiedzających są lupy, przez które można przyjrzeć się budowie owadów z bliska. Na ścianach wiszą makrofotografie skrzydeł motyli i głów chrząszczy – dopiero wtedy widać te słynne łuski, które nadają motylom barwę.

Podczas wizyty dowiesz się, że podstawową obroną motyli przed drapieżnikami jest kształt i ubarwienie skrzydeł. Niektóre gatunki udają oko drapieżnego kota, inne wtapiają się w otoczenie jak liść, jeszcze inne przypominają sowę czy tygrysa. Nie każdy wie, że ćma wcale nie musi być szara.

Dla kogo to miejsce

Muzeum sprawdzi się przede wszystkim jako atrakcja dla rodzin z dziećmi. Kolorowe motyle fascynują młodszych widzów, a ekspozycja nie jest przytłaczająca – da się ją spokojnie obejrzeć w godzinę, może półtorej jeśli ktoś lubi czytać opisy i przyglądać się detalom przez lupy.

Grupy szkolne mają do dyspozycji lekcje muzealne – interaktywne zajęcia przystosowane do poziomu i wieku uczniów. Dzieci i młodzież poznają przyrodnicze rekordy, zobaczą największe i najmniejsze motyle świata, dowiedzą się który gatunek żyje zaledwie jeden dzień. Muzeum prowadzi też warsztaty, podczas których uczestnicy mogą spróbować sił w preparowaniu owadów.

Miłośnicy przyrody docenią bogactwo zbiorów i systematyczne uporządkowanie ekspozycji. To nie jest chaotyczny zestaw ładnych okazów, tylko przemyślana prezentacja różnorodności świata stawonogów.

Jacek Kobiela gromadził swoją kolekcję przez ponad 40 lat. Część okazów zdobył podczas wspólnej wyprawy do Gwatemali z entomologiem Edwardem Palikiem. Pomysł na utworzenie muzeum narodził się już w 1991 roku, ale przez 15 lat starania o zagospodarowanie poddasza muzeum im. Stanisława Fischera nie przyniosły rezultatu. W końcu Kobiela zdecydował się na budowę muzeum własnym sumptem.

Muzeum motyli w Bochni – informacje praktyczne

Muzeum Arthropoda znajduje się przy ulicy Czackiego 9, w samym centrum Bochni, tuż przy Plantach Salinarnych. To obiekt całoroczny, czynny codziennie. Wstęp jest płatny – bilety ulgowe przysługują dzieciom powyżej 4. roku życia, uczniom i studentom z legitymacją oraz emerytom i rencistom do 70. roku życia. Bezpłatnie wchodzą dzieci do lat 4, studenci biologii, nauczyciele i opiekunowie grup (jeden opiekun na 15 osób) oraz piloci wycieczek.

Kontakt: telefon 502 494 622, e-mail [email protected]. Aktualne godziny otwarcia i ceny biletów warto sprawdzić na stronie www.muzeummotyli.com przed wizytą.

Dojazd do Bochni nie sprawia problemów – miasto leży około 40 kilometrów na wschód od Krakowa, połączenie autobusowe i kolejowe działa regularnie. Z centrum Bochni do muzeum to dosłownie kilka minut spacerem.

Ile czasu przeznaczyć na zwiedzanie

Standardowe zwiedzanie zajmuje od godziny do półtorej. Jeśli planujesz wizytę z dziećmi, które lubią przyglądać się szczegółom przez lupy i zadawać pytania, lepiej zarezerwować dwie godziny. Muzeum nie jest duże, ale bogactwo okazów sprawia, że można tu spędzić więcej czasu niż się wydaje na pierwszy rzut oka.

Warto połączyć wizytę z innymi atrakcjami Bochni – przede wszystkim ze słynną Kopalnią Soli, wpisaną na listę UNESCO. Muzeum oferuje zresztą możliwość połączenia zwiedzania obu obiektów. Na koniec wizyty można zajrzeć do muzealnego sklepiku z pamiątkami – dzieci dostają na rękę pamiątkową pieczątkę.

Ciekawostki o kolekcji

Wśród eksponatów znajdują się okazy, które ilustrują różne zjawiska przyrodnicze. Zobaczysz motyle, które wyglądają jak liście, sowy czy tygrysy. Część gatunków prezentuje zjawisko mimikry – naśladowania innych organizmów dla ochrony przed drapieżnikami.

Oprócz motyli i owadów w muzeum znajdują się też okazy różnych minerałów. Ekspozycja obejmuje zarówno gatunki powszechnie znane, jak i te egzotyczne, o których większość zwiedzających nigdy wcześniej nie słyszała.

Specjalnie dla okolic Bochni przygotowano osobną sekcję – okrągłą gablotę z motylami występującymi w regionie. To dobra okazja, żeby przekonać się, że polska fauna wcale nie jest nudna i monotonna.

Filip Kobiela, obecny dyrektor i współtwórca muzeum, w 2016 roku otrzymał tytuł Osobowości Roku w kategorii Kultura przyznany przez Gazetę Krakowską. Systematycznie powiększa i eksponuje zbiory Arthropody, kontynuując rodzinną tradycję kolekcjonerską.

Muzeum Motyli Arthropoda to propozycja na kilka godzin w Bochni, szczególnie jeśli pogoda nie sprzyja wędrówkom po okolicy. Działa przez cały rok, więc można tu zajrzeć zarówno latem, jak i zimą. Adres: ul. Czackiego 9, telefon: 502 494 622, strona: www.muzeummotyli.com.